e-Konjugation

Musterverb: moneō, monēre, monuī, monitum – mahnen · Kennzeichen: Infinitiv auf -ēre, Bindevokal -ē-

Nach dieser Seite kannst du …

Stammformen

1. Sg. Präs.Infinitiv1. Sg. Perf.PPP
moneōmonēremonuīmonitum
habeōhabērehabuīhabitum

Präsensstamm: monē- / habē- · Perfektstamm: monu- / habu- · Supinstamm: monit- / habit-

Stammformen verstehen

Aus den vier Stammformen lässt sich das gesamte Formensystem ableiten. Beispiel moneō, monēre, monuī, monitum:

Erkennungsregel: Das -ēre im Infinitiv (langer Stammvokal ē!) ist das sichere Merkmal der e-Konjugation. Verwechslungen mit der a-Konjugation (-āre) oder der konsonantischen Konjugation (-ere mit kurzem e) entstehen nur, wenn Längen nicht beachtet werden.

Indikativ Aktiv

Indikativ Aktiv – Präsenssystem

PersonPräsensImperfektFutur I
1. Sg.moneōmonēbammonēbō
2. Sg.monēsmonēbāsmonēbis
3. Sg.monetmonēbatmonēbit
1. Pl.monēmusmonēbāmusmonēbimus
2. Pl.monētismonēbātismonēbitis
3. Pl.monentmonēbantmonēbunt

Besonderheiten des Präsenssystems

Präsensstamm auf -ē-

Der lange Stammvokal ē bleibt in nahezu allen Formen des Präsenssystems erhalten und ist das zuverlässige Erkennungszeichen der e-Konjugation. Nur in der 3. Sg. und 3. Pl. Präsens Aktiv fällt er vor der konsonantisch anlautenden Endung weg: monet (statt *monēt), monent (statt *monēnt).

Futur I – Suffix -b-

Die e-Konjugation bildet das Futur I – wie die a-Konjugation – durch Anfügen des Suffixes -b- an den Präsensstamm: monēbō, monēbis, monēbit, monēbimus, monēbitis, monēbunt. Merkhilfe: bō – bis – bit – bimus – bitis – bunt. Dieses -b--Futur teilen a- und e-Konjugation; konsonantische und i-Konjugation verwenden dagegen das Suffix -a-/-ē- (regam, regēs …).

Konjunktiv Präsens – Suffix -a-

Merkhilfe „e wird zu a": Im Konjunktiv Präsens der e-Konjugation tritt das Suffix -a- an den Präsensstamm: moneam, moneās, moneat, moneāmus, moneātis, moneant. Das kurze a in der 1. Sg. und 3. Pl. sowie das lange ā in den übrigen Formen sind für den Konjunktiv konstitutiv; dasselbe Muster erscheint auch bei der konsonantischen, der gemischten und der i-Konjugation.

Indikativ Aktiv – Perfektsystem

PersonPerfektPlusquamperfektFutur II
1. Sg.monuīmonuerammonuerō
2. Sg.monuistīmonuerāsmonueris
3. Sg.monuitmonueratmonuerit
1. Pl.monuimusmonuerāmusmonuerimus
2. Pl.monuistismonuerātismonueritis
3. Pl.monuēruntmonuerantmonuerint

Besonderheiten des Perfektsystems

u-Perfekt auf -uī

Das häufigste Perfektmuster der e-Konjugation ist das u-Perfekt: An den Präsensstamm wird das Suffix -u- gefügt, dann folgt die Perfektendung (monē- + u + ī → monuī). Das PPP endet entsprechend auf -itum (monitum). Dasselbe Muster zeigen u. a. habeō → habuī, habitum und teneō → tenuī, tentum.

Unregelmäßige Perfektstämme

Viele häufige e-Verben bilden das Perfekt nicht nach dem u-Muster, sondern auf individuelle Weise. Diese Formen müssen auswendig gelernt werden; im Zweifel den Stowasser zu Rate ziehen:

Faustregel: Steht im Stowasser als 3. Stammform etwas anderes als ein -uī, handelt es sich um ein unregelmäßiges Perfekt.

Indikativ Passiv

Indikativ Passiv – Präsenssystem

PersonPräsensImperfektFutur I
1. Sg.moneormonēbarmonēbor
2. Sg.monērismonēbārismonēberis
3. Sg.monēturmonēbāturmonēbitur
1. Pl.monēmurmonēbāmurmonēbimur
2. Pl.monēminīmonēbāminīmonēbiminī
3. Pl.monenturmonēbanturmonēbuntur

Indikativ Passiv – Perfektsystem

PPP: monitus/monita/monitum (hier m. Sg./Pl.)

PersonPerfektPlusquamperfektFutur II
1. Sg.monitus summonitus erammonitus erō
2. Sg.monitus esmonitus erāsmonitus eris
3. Sg.monitus estmonitus eratmonitus erit
1. Pl.monitī sumusmonitī erāmusmonitī erimus
2. Pl.monitī estismonitī erātismonitī eritis
3. Pl.monitī suntmonitī erantmonitī erunt

Konjunktiv

Konjunktiv Aktiv

PersonPräsensImperfektPerfektPlusquamperfekt
1. Sg.moneammonēremmonuerimmonuissem
2. Sg.moneāsmonērēsmonuerīsmonuissēs
3. Sg.moneatmonēretmonueritmonuisset
1. Pl.moneāmusmonērēmusmonuerīmusmonuissēmus
2. Pl.moneātismonērētismonuerītismonuissētis
3. Pl.moneantmonērentmonuerintmonuissent

Konjunktiv Passiv

PersonPräsensImperfektPerfektPlusquamperfekt
1. Sg.monearmonērermonitus simmonitus essem
2. Sg.moneārismonērērismonitus sismonitus essēs
3. Sg.moneāturmonērēturmonitus sitmonitus esset
1. Pl.moneāmurmonērēmurmonitī sīmusmonitī essēmus
2. Pl.moneāminīmonērēminīmonitī sītismonitī essētis
3. Pl.moneanturmonērenturmonitī sintmonitī essent

Imperativ und Infinite Formen

Imperativ

PersonAktivPassiv
2. Sg.monē (mahne!)monēre
2. Pl.monēte (mahnt!)monēminī

Infinite Formen

FormAktivPassiv
Infinitiv Präsensmonēremonērī
Infinitiv Perfektmonuissemonitum esse
Infinitiv Futurmonitūrum essemonitum īrī
Partizip Präsensmonēns, monentis
Partizip Perfekt (PPP)monitus/a/um
Partizip Futur (PFA)monitūrus/a/um
Gerundiummonendum (Gen.: monendī)
Gerundivummonendus/a/um
Supinummonitum (Akk.) / monitū (Abl.)

Typische Fehler

Quellen und Referenzgrammatiken